Aklınıza istemeden gelen düşünceler, tekrar tekrar kontrol etme ihtiyacı veya içiniz rahatlayana kadar sürdürdüğünüz davranışlar günlük yaşamınızı zorlaştırıyor olabilir. Obsesif kompulsif bozuklukta (OKB), yalnızca düşüncenin kendisi değil, onun yarattığı sıkıntıyı gidermek için yapılan tekrarlar da önemli bir yer tutar.
Obsesif kompulsif bozukluk nedir?
Obsesyonlar, kişinin zihnine istemeden ve tekrarlayarak gelen, rahatsızlık veren düşünceler, görüntüler veya dürtülerdir. Kompulsiyonlar ise bu rahatsızlığı azaltmak ya da korkulan bir sonucu önlemek amacıyla yapılan tekrarlayıcı davranışlar veya zihinsel işlemlerdir.
Örneğin kapıyı kilitlediğini bildiği hâlde tekrar kontrol etmek, temizlik davranışlarını uzun süre sürdürmek veya belirli sözleri zihninden tekrar etmek bu örüntünün parçaları olabilir. OKB yalnızca temizlik ve düzenle sınırlı değildir.
Her tekrarlayan düşünce ya da kontrol davranışı OKB anlamına gelmez. Değerlendirmede bunların ne kadar zaman aldığı, ne ölçüde sıkıntı yarattığı ve yaşamınızı nasıl etkilediği birlikte ele alınır.
OKB’de Bilişsel Davranışçı Terapi nasıl uygulanır?
BDT’de düşünceler, duygular ve davranışlar arasındaki ilişki üzerinde çalışılır. OKB açısından, rahatsız edici bir düşüncenin nasıl yorumlandığı ve ardından hangi davranışların geldiği değerlendirilir.
Örneğin “Kapıyı kilitlememiş olabilirim” düşüncesinin ardından tekrar kontrol etmek kısa süreli rahatlama sağlayabilir. Ancak kuşku geri geldiğinde aynı davranışı yeniden yapma ihtiyacı doğabilir. Terapide bu döngünün kişiye özgü biçimi anlaşılmaya çalışılır.
Amaç, kişiye yalnızca “Bunu düşünme” demek değildir. Düşüncelerle ve belirsizlikle baş etmenin, günlük yaşamı tekrarların etrafında düzenlemeyi gerektirmeyen yolları üzerinde çalışılır.
Maruz bırakma ve tepki önleme (ERP) nedir?
ERP, OKB için kullanılan BDT uygulamalarından biridir. Kişinin kaygı veya rahatsızlık yaratan durumlarla planlı biçimde karşılaşmasını ve bu sırada rahatlamak için yaptığı kompulsiyonları uygulamama yönünde çalışmasını içerir.
Çalışmalar terapistle birlikte, kişinin yaşadığı güçlükler değerlendirilerek ve aşamalı olarak planlanır. Görüşmeler arasında yapılan uygulamalar da sürecin bir parçası olabilir. Hedef, rahatsızlığı hemen ortadan kaldırmaya çalışmak yerine, kompulsiyonlara başvurmadan yaşantıyla kalabilme becerisini geliştirmektir.
Sakarya ve Serdivan’da terapi süreci
Yüz yüze görüşmeleri Serdivan’daki ofisimde gerçekleştiriyorum. İlk görüşmelerde başvuru nedeninizi, yaşadığınız güçlüklerin günlük hayatınıza etkisini ve terapi beklentilerinizi değerlendiriyoruz. Ardından çalışma hedeflerini ve izlenecek yolu birlikte belirliyoruz.
Yetişkin bireysel görüşmeler 50 dakika sürer. Seanslar başlangıçta genellikle haftada bir planlanır; sıklık ve toplam süre ihtiyaçlarınıza ve sürecin ilerleyişine göre değerlendirilir. Online görüşmenin uygunluğu da ilk değerlendirmede ele alınır.
Sık sorulan sorular
OKB terapisi kaç seans sürer?
Herkes için geçerli tek bir seans sayısı yoktur. Belirtilerin yoğunluğu, günlük yaşam üzerindeki etkisi ve terapi sürecindeki ilerleme süreyi etkiler. İlk değerlendirmelerden sonra çalışma planı hakkında konuşulur.
OKB için ilaç kullanmak gerekir mi?
Tedavi planında psikoterapi, ilaç tedavisi veya ikisi birlikte yer alabilir. İlaç gereksinimi psikiyatri uzmanı tarafından değerlendirilir. Gerektiğinde psikoterapi süreci psikiyatrik takiple birlikte yürütülebilir.
Terapiye başlamak için önceden tanı almış olmam gerekir mi?
Başvuru yapmak için önceden tanı almış olmanız gerekmez. Tekrarlayan düşünceler veya davranışlar sizi zorluyorsa, yaşadığınız güçlüklerin değerlendirilmesi için görüşme planlayabilirsiniz.
Özgün yazının kaynakları
Ben Uzman Klinik Psikolog Bera Gündoğdu. Sakarya Serdivan, Cadde54’teki ofisimde yüz yüze ve online olarak yetişkinlerle çalışıyorum. Görüşmelerin çerçevesini terapi süreci sayfasında inceleyebilir, bilgi ve randevu için benimle iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar ve ileri okuma
Bu sayfa genel bilgilendirme içindir; kişisel değerlendirme veya tanı yerine geçmez. Çalışma planı bireysel değerlendirmeyle belirlenir; belirli bir sonuç veya seans sayısı taahhüt edilmez.