Bir ortamda söz almadan önce söyleyeceklerinizi defalarca düşünüyor, konuşurken insanların yüz ifadelerini kontrol ediyor veya eve döndüğünüzde “Acaba yanlış bir şey mi söyledim?” diye konuşmayı zihninizde tekrar ediyor olabilirsiniz. Sosyal kaygı, yalnızca insanların yanında hissedilen heyecanla sınırlı kalmayabilir; görüşme öncesindeki beklentileri ve sonrasındaki değerlendirmeleri de etkileyebilir.
Sosyal kaygı nedir?
Sosyal kaygı, kişinin başkaları tarafından değerlendirilebileceği durumlarda yoğun biçimde eleştirilmekten, küçük düşmekten veya yetersiz görünmekten korkmasıyla ilişkilidir. Bu korkuya yüz kızarması, titreme, terleme ve çarpıntı gibi bedensel belirtiler eşlik edebilir.
Kaygı bazı kişilerde sunum yapmak gibi belirli durumlarda ortaya çıkar. Bazılarında ise yeni insanlarla tanışmak, telefon görüşmesi yapmak, kalabalıkta yemek yemek veya bir gruba katılmak gibi günlük etkileşimlere yayılır.
Çekingenlik ile sosyal fobi arasındaki fark nedir?
Çekingen olmak veya zaman zaman sosyal ortamlarda heyecanlanmak tek başına bir bozukluk anlamına gelmez. Değerlendirmede kaygının yoğunluğu, sürekliliği ve kişinin yaşamında oluşturduğu kısıtlılık önemlidir.
Örneğin bir toplantıda heyecanlanmanıza rağmen görüşünüzü paylaşabilmeniz ile eleştirilme korkusu nedeniyle sürekli sessiz kalmanız aynı deneyim değildir. Kaygı; eğitim, iş, ilişkiler veya günlük sorumluluklarınızı belirgin biçimde etkiliyorsa değerlendirme almak yararlı olabilir.
Sosyal kaygı günlük yaşamda nasıl görünebilir?
- Söylemek istediğiniz bir şey olduğu hâlde dikkat çekmemek için konuşmamak.
- Yeni insanlarla tanışacağınız etkinlikleri ertelemek veya iptal etmek.
- Sesinizin titremesinin ya da yüzünüzün kızarmasının fark edilmesinden korkmak.
- İnsanların sizi sıkıcı, beceriksiz veya yetersiz bulacağını düşünmek.
- Bir görüşmeden sonra söylediklerinizi uzun süre sorgulamak.
Bu örneklerden birini yaşamanız, tek başına sosyal kaygı bozukluğunuz olduğu anlamına gelmez. Yaşantınızın bütünü değerlendirilmelidir.
Sosyal kaygı terapisinde nasıl çalışılır?
Bilişsel Davranışçı Terapi, sosyal kaygı bozukluğu için önerilen psikoterapi yaklaşımlarından biridir. Süreçte kaygının hangi durumlarda ortaya çıktığı, bu anlarda aklınızdan geçen düşünceler ve nasıl davrandığınız birlikte ele alınır.
Çalışma hedefleri günlük hayatınızla bağlantılı olarak belirlenebilir: Bir toplantıda görüşünüzü paylaşmak, ertelediğiniz bir görüşmeyi yapmak veya katılmak istediğiniz bir etkinliğe gidebilmek gibi.
Terapi, yalnızca görüşme sırasında konuşulanlardan oluşmaz. İhtiyaçlarınıza göre, seanslarda ele alınanları günlük yaşamda deneyimleyebileceğiniz uygulamalar da planlanabilir. Bu çalışmaların içeriği ve ilerleyişi birlikte değerlendirilir.
Sakarya ve Serdivan’da yüz yüze görüşmeler
Yetişkin bireysel psikoterapi görüşmelerini Serdivan’daki ofisimde gerçekleştiriyorum. İlk görüşmelerde başvuru nedeninizi, kaygının yaşamınızdaki yerini ve terapi beklentilerinizi konuşuyoruz.
Seanslar 50 dakika sürer. Başlangıçta görüşmeler genellikle haftada bir planlanır; sıklık ve sürecin devamı kişisel ihtiyaçlara göre değerlendirilir. Yüz yüze katılamayan kişiler için online görüşme seçeneği de bulunmaktadır.
Sık sorulan sorular
Terapi görüşmesinde de heyecanlanırsam ne olur?
İlk görüşmede heyecanlandığınızı veya kendinizi anlatmakta zorlandığınızı söyleyebilirsiniz. Önceden kusursuz bir anlatım hazırlamanız gerekmez. Görüşmeye başvurmanıza neden olan bir durumdan ya da yakın zamanda yaşadığınız bir örnekten başlayabiliriz.
Yalnızca topluluk önünde konuşurken zorlanıyorum. Başvurabilir miyim?
Evet. Başvuru nedeninizin bütün sosyal ortamlara yayılması gerekmez. Sunumlar, toplantılar veya sözlü sınavlar gibi belirli durumlarda yaşadığınız güçlükler de değerlendirilebilir.
Sosyal kaygı terapisi ne kadar sürer?
Süre; başvuru nedenine, belirlenen hedeflere ve ilerleyişe göre değişir. İlk değerlendirmelerde çalışma planı hakkında konuşulur; süreç boyunca hedefler yeniden gözden geçirilir.
Özgün yazının kaynakları
Ben Uzman Klinik Psikolog Bera Gündoğdu. Sakarya Serdivan, Cadde54’teki ofisimde yüz yüze ve online olarak yetişkinlerle çalışıyorum. Görüşmelerin çerçevesini terapi süreci sayfasında inceleyebilir, bilgi ve randevu için benimle iletişime geçebilirsiniz.
Kaynaklar ve ileri okuma
Bu sayfa genel bilgilendirme içindir; kişisel değerlendirme veya tanı yerine geçmez. Çalışma planı bireysel değerlendirmeyle belirlenir; belirli bir sonuç veya seans sayısı taahhüt edilmez.